Máy sấy khí hấp thụ chạy bình thường nhưng điểm sương ra không đạt, hoặc máy dừng giữa chu trình? Theo kinh nghiệm bảo dưỡng của chúng tôi, nguyên nhân hiếm khi nằm ở chất hấp phụ như nhiều người nghĩ đầu tiên. Bài này tổng hợp 6 nguyên nhân thường gặp rút ra từ các ca bảo dưỡng và đại tu thật của chúng tôi trong năm 2025, trên những máy sấy hấp thụ BEKO đã chạy khoảng 10–12 năm tại một nhà máy thép lớn. Ảnh trong bài do chính chúng tôi chụp tại hiện trường. Kèm theo là cách kiểm tra từng nguyên nhân và lịch thay phụ tùng nên tham khảo.
Điểm sương không đạt nghĩa là gì, và vì sao đáng lo?
Điểm sương áp suất (dew point – nhiệt độ mà hơi nước trong khí nén bắt đầu ngưng thành nước) càng thấp thì khí càng khô. Chênh lệch giữa các mức rất lớn. Theo bảng tham chiếu trong tài liệu đào tạo của hãng BEKO:
| Điểm sương | Lượng nước còn lại trong 1 m³ khí | Thường gặp ở |
|---|---|---|
| +3 °C | khoảng 5,95 g | máy sấy lạnh |
| −40 °C | khoảng 0,119 g | máy sấy hấp thụ |
| −70 °C | khoảng 0,0028 g | yêu cầu rất khô |
Nghĩa là khí ở −40 °C khô hơn khí ở +3 °C gần 50 lần. Khi máy sấy hấp thụ không giữ được mức này, nước theo khí vào đường ống, van, thiết bị đo và dụng cụ khí nén. Hậu quả là gỉ, kẹt van, sai số cảm biến và hỏng dây chuyền. Xem thêm: nhiệt độ điểm sương trong khí nén và bảng chuẩn hóa ISO 8573-1.
6 nguyên nhân khiến máy sấy khí hấp thụ không đạt điểm sương hoặc dừng chu trình
1. Khí điều khiển van có nước
Van của máy sấy hấp thụ được đóng mở bằng chính khí nén (khí điều khiển). Nếu khí này không đủ khô, nước đọng trong bộ chấp hành (xi-lanh khí của van). Ở máy chúng tôi tháo ra, trục và thân van đã gỉ, mặt kín hỏng, van đóng mở không trơn và không về đúng vị trí. Bài học: chất lượng khí điều khiển quyết định tuổi thọ van. Chỉ thay van mới mà không xử lý nguồn khí điều khiển thì van mới cũng sẽ hỏng sớm.
Bộ chấp hành khí nén gắn trên van bướm điều khiển: nếu khí điều khiển có nước, nước sẽ đọng ngay tại đây. (Ảnh hiện trường của Tiến Phát, tháng 10/2025)
2. Van điều khiển lão hóa, rò trong
Sau khoảng 10 năm chạy liên tục, các van bướm điều khiển không còn đóng kín. Lớp lót cao su chuyển từ trong suốt sang trắng, cứng và nứt, không sửa lại được. Khí rò qua van làm điểm sương ra xấu đi dù chất hấp phụ vẫn còn tốt. Theo bảng chu kỳ trong báo cáo, nhóm van chính nên thay sau khoảng 6–7 năm, và nên chuyển sang loại thân chịu nhiệt.
Van bướm điều khiển tháo ra từ máy sấy hấp thụ: thân gỉ, lớp lót cao su cứng và nứt, không còn đóng kín. (Ảnh hiện trường của Tiến Phát)
3. Đầu đo điểm sương sai hoặc hỏng
Có máy hiển thị −100 °C khi chưa chạy, tức là đầu đo đã hỏng chứ không phải khí rất khô. Nếu tin vào màn hình thì không ai biết khí thực tế đang ẩm. Cách kiểm tra: so đầu đo với một thiết bị đo chuẩn. Sai số vài độ ở vùng âm sâu là chênh lệch lớn về lượng nước, nên đầu đo cần được hiệu chuẩn hoặc thay theo chu kỳ.
Màn hình điều khiển của máy sấy hấp thụ BEKO. Giá trị hiển thị cần được đối chiếu với thiết bị đo chuẩn. (Ảnh hiện trường của Tiến Phát)
4. Cụm lọc tắc, lõi lọc lắp ngược, đồng hồ chênh áp sai
Cụm lọc khí điều khiển tắc làm áp khí điều khiển thiếu, van không mở hoặc đóng tới vị trí. Ở ca này còn gặp 4 lõi lọc tắc nặng, 2 lõi lắp ngược chiều, và hai đồng hồ chênh áp báo 1,0 và 2,5 psi trong khi áp thực tế bằng 0. Đồng hồ sai nên không ai biết lõi lọc cần thay. Khuyến nghị: thay lõi lọc mỗi năm hoặc khi chênh áp vượt 0,1 kg/cm², và luôn kiểm tra chiều lắp.
Đồng hồ chênh áp trên cụm lọc: chỉ số trên đồng hồ cần được kiểm tra lại bằng đồng hồ chuẩn. (Ảnh hiện trường của Tiến Phát)
5. Ống tiêu âm, van một chiều, van góc tắc hoặc rò
Các chi tiết nhỏ này dễ bị bỏ qua. Ống tiêu âm bị tắc nặng, van một chiều gỉ, van góc rò trong khiến bình tái sinh không xả được hoặc không đóng tới nơi. Chương trình tái sinh dừng giữa chu trình, và bộ điều khiển báo lỗi dù van chính vẫn còn tốt.
Mặt bích và đường ống của máy sấy, bên trong đã gỉ khi tháo ra kiểm tra. (Ảnh hiện trường của Tiến Phát)
6. Bộ điều khiển và chi tiết điện xuống cấp
Máy đời cũ có thể báo lỗi CPU hoặc mất tín hiệu màn hình. Ở một máy trong ca này, chúng tôi phải thay module CPU, module mở rộng và màn hình thao tác. Bộ gia nhiệt cũng bị ẩm sau thời gian dài không chạy: điện trở cách điện đo được chỉ 2,8–3,1 MΩ, thấp hơn mức tham chiếu 10 MΩ, cần xử lý trước khi cấp điện lại. Các module này hãng điều khiển thường đã ngừng sản xuất, nên cần có phương án dự phòng hoặc nâng cấp từ sớm.
Cách kiểm tra nhanh tại hiện trường
- Đọc lịch sử lỗi và nhật ký chạy máy trước khi tháo bất cứ thứ gì.
- So đầu đo điểm sương với thiết bị chuẩn. Đừng tin một mình giá trị trên màn hình.
- Kiểm tra áp khí điều khiển và chất lượng khí điều khiển (có nước đọng ở bộ chấp hành không).
- Thử đóng mở từng van bằng nguồn khí riêng, kiểm tra công tắc vị trí báo đúng.
- Đo chênh áp thực tế qua máy bằng đồng hồ chuẩn thay vì tin đồng hồ gắn sẵn.
- Soi ống tiêu âm, van một chiều, van góc xem có tắc, gỉ, rò trong không.
Cảnh báo an toàn: luôn cách ly nguồn, xả hết áp, khóa và treo biển cảnh báo trước khi tháo bất kỳ chi tiết nào. Bộ gia nhiệt và khí nén áp suất cao có thể gây thương tích. Chỉ thực hiện khi đủ năng lực và theo sổ tay của hãng.
Kết quả sau đại tu
Sau khi thay van, đầu đo, cụm lọc, lõi lọc và chất hấp phụ, trong tuần chạy thử điểm sương ra giữ được dưới −40 °C suốt thời gian đo, chênh áp qua máy khoảng 0,1 bar, và có báo cáo số đo kèm ảnh trước – sau. Đây là số đo thực tế của một ca cụ thể; kết quả ở máy khác sẽ phụ thuộc điều kiện vận hành.
Lịch phụ tùng nên chuẩn bị theo tuổi máy
- Hằng năm: lõi lọc, kiểm tra đồng hồ chênh áp, kiểm tra bộ xả nước tự động.
- Khoảng 6–7 năm: van điều khiển và bộ chấp hành, công tắc vị trí.
- Theo hãng và điều kiện chạy (khoảng 10 năm hoặc khi điểm sương xuống cấp): chất hấp phụ.
- Có sẵn dự phòng: module điều khiển, màn hình, đầu đo điểm sương, vì thời gian nhập hàng thường lâu.
Câu hỏi thường gặp
Máy sấy khí hấp thụ nên kiểm tra điểm sương bao lâu một lần?
Nên theo dõi liên tục qua đầu đo gắn sẵn, và đối chiếu với thiết bị đo chuẩn ít nhất mỗi năm một lần, vì đầu đo có thể trôi hoặc hỏng mà màn hình vẫn hiển thị.
Chỉ thay chất hấp phụ có khắc phục được điểm sương xấu không?
Thường là không, nếu nguyên nhân nằm ở van rò, khí điều khiển có nước hoặc đầu đo sai. Nên kiểm tra các nguyên nhân phía trên trước khi thay chất hấp phụ.
Có nên đại tu máy sấy đã chạy hơn 10 năm?
Thường là nên, vì nhiều chi tiết đã tới tuổi thay cùng lúc (van, gioăng, đầu đo, lọc). Đại tu theo danh mục và có số đo trước – sau thường hiệu quả hơn sửa từng lỗi nhỏ nhiều lần.
Cần kiểm tra máy sấy khí của nhà máy?
Nếu nhà máy anh/chị đang có máy sấy khí hấp thụ chạy nhiều năm và điểm sương không còn ổn định, chúng tôi sẵn sàng đến xem tình trạng van, đầu đo và cụm lọc, đưa số đo cụ thể để anh/chị quyết định. Xem thêm dịch vụ bảo dưỡng, sửa chữa, cấp linh kiện máy sấy khí BEKO và tác hại của khí nén không qua máy sấy.
Bài viết dựa trên báo cáo thực tế của Công ty Tiến Phát; số liệu có thể khác theo từng máy và điều kiện vận hành, và không thay thế sổ tay của hãng.
