Điểm sương -40°C nghĩa là gì? Khi nào nhà máy cần

Khi đọc thông số máy sấy khí, anh/chị sẽ gặp cụm “điểm sương −40 °C”. Con số này quyết định cả giá máy lẫn chi phí vận hành, nên đáng hiểu cho đúng. Bài viết giải thích từ khái niệm, số liệu, tiêu chuẩn đến cách kiểm tra ngoài hiện trường.

Điểm sương là gì, và vì sao nói “áp suất”?

Điểm sương (dew point – nhiệt độ mà tại đó hơi nước trong khí bắt đầu ngưng thành nước) cho biết khí nén khô đến mức nào. Hình dung ly nước đá ngoài trời nóng: nước đọng ngoài thành ly vì không khí chạm bề mặt lạnh hơn điểm sương của nó. Khí nén cũng vậy: ở bất kỳ chỗ nào trong hệ thống có nhiệt độ thấp hơn điểm sương của khí, nước sẽ ngưng ra.

Khi nói về máy sấy khí, người ta dùng điểm sương áp suất, tức điểm sương đo ngay trong khí đang nén. Đây là chỉ số đúng để so sánh các máy với nhau, vì khí nén đã ở áp suất làm việc.

Khô đến mức nào? Nhìn bằng số

Theo bảng tham chiếu trong tài liệu đào tạo của hãng BEKO, lượng nước còn lại trong 1 m³ khí như sau:

Điểm sương Lượng nước còn lại (g/m³)
+3 °C khoảng 5,95
−20 °C khoảng 0,884
−40 °C khoảng 0,119
−70 °C khoảng 0,0028

Hai điều rút ra: khí ở −40 °C khô hơn khí ở +3 °C gần 50 lần; và ở vùng âm, mỗi khi giảm 10 °C điểm sương thì lượng nước giảm khoảng 2–3,5 lần. Vì thế sai số chỉ vài độ ở vùng thấp cũng là chênh lệch lớn về lượng nước.

Màn hình xu hướng của máy sấy hấp thụ: theo dõi nhiệt độ và các chỉ số theo thời gian giúp thấy máy có ổn định hay không
Màn hình xu hướng của máy sấy hấp thụ: theo dõi nhiệt độ và các chỉ số theo thời gian giúp thấy máy có ổn định hay không. (Ảnh hiện trường của Tiến Phát)

−40 °C trong tiêu chuẩn ISO 8573-1

Tiêu chuẩn quốc tế ISO 8573-1 phân cấp chất lượng khí nén. Theo bảng trích trong tài liệu của hãng, về điểm sương áp suất: cấp 1 là ≤ −70 °C, cấp 2 là ≤ −40 °C, cấp 3 là ≤ −20 °C và cấp 4 là ≤ +3 °C. Như vậy mức −40 °C tương ứng cấp 2, còn máy sấy lạnh thông thường thường ở cấp 4.

Khi nào nhà máy thật sự cần −40 °C?

  • Khí điều khiển cho van và thiết bị đo. Đây là trường hợp chúng tôi hay gặp nhất. Khi khí cấp cho bộ chấp hành van không đủ khô, nước đọng làm gỉ trục, thân van và mặt kín, van đóng mở kém. Ở một ca đại tu năm 2025, chúng tôi thấy toàn bộ nhóm van điều khiển của một máy sấy hỏng theo kiểu này.
  • Đường ống đi ngoài trời hoặc qua vùng lạnh, nơi nhiệt độ ống có thể xuống dưới điểm sương của khí.
  • Quy trình sơn, đóng gói, thực phẩm, điện tử yêu cầu khí khô để bảo vệ chất lượng sản phẩm.

Khi nào chưa cần?

Với đường ống trong nhà, dụng cụ khí nén thông thường, một máy sấy lạnh đạt khoảng +3 °C thường đã đáp ứng. Chọn khô sâu hơn nhu cầu nghĩa là tốn thêm chi phí đầu tư, điện năng và bảo dưỡng mà không đem lại lợi ích tương ứng. Hãy chọn theo ứng dụng cụ thể, không chọn “cho chắc”.

Làm sao biết khí của mình thật sự đạt?

Đây là phần nhiều nhà máy dễ bỏ qua. Số hiển thị trên màn hình chỉ đáng tin khi đầu đo còn tốt. Một vài tình huống từ hiện trường:

  • Có máy hiển thị −100 °C khi chưa chạy. Đó là đầu đo hỏng chứ không phải khí rất khô.
  • Đầu đo có thể trôi theo thời gian. Cần đối chiếu định kỳ với thiết bị đo chuẩn.
  • Nên theo dõi xu hướng liên tục, không chỉ nhìn một giá trị. Điểm sương tăng dần là dấu hiệu chất hấp phụ hoặc van đang xuống cấp.

Sau đại tu ở ca nói trên, chúng tôi theo dõi trong cả tuần chạy thử, điểm sương ra luôn dưới −40 °C. Chúng tôi coi việc có số đo như vậy là điều kiện để nói “máy đạt”.

Cần kiểm tra điểm sương cho hệ thống?

Chúng tôi có thể giúp đo, đối chiếu với thiết bị chuẩn và đưa số liệu cụ thể để anh/chị quyết định. Xem thêm nhiệt độ điểm sương trong khí nén và bảng chuẩn hóa ISO 8573-1. Hãy liên hệ để được tư vấn.

Số liệu theo tài liệu tham chiếu của hãng, mang tính minh họa; kết quả thực tế phụ thuộc điều kiện vận hành.