Hồ quang một chiều trong hệ điện mặt trời: nguyên nhân cháy nổ và cách phòng

Một đầu nối DC lỏng có thể phát sinh hồ quang liên tục, nóng đến mức làm chảy nhựa và gây cháy. Đây là một trong những rủi ro quan trọng nhất của hệ điện mặt trời. Nội dung dưới đây tập trung vào hồ quang một chiều điện mặt trời, dựa trên catalogue của hãng Chanan và Westlec do Tiến Phát cung cấp.

hồ quang một chiều điện mặt trời: Hộp gom DC
Ảnh từ catalogue hãng Westlec: Hộp gom DC.

Vì sao DC nguy hiểm hơn AC

  • Dòng xoay chiều đi qua điểm không mỗi nửa chu kỳ, hồ quang có cơ hội tự tắt.
  • Dòng một chiều không có điểm không, hồ quang giữ lâu nếu khoảng cách còn nhỏ.
  • Điện áp chuỗi cao (đến 1000–1500 V) làm hồ quang kéo dài.

Nguyên nhân thường gặp

  • Đầu nối MC4 không khớp hãng, ép sai, tiếp xúc kém.
  • Siết vít đầu cực không đủ mô men (ví dụ đế cầu chì WF1 yêu cầu 2,5 N.m).
  • Dây bị hỏng cách điện do chuột, nắng, mài mòn.
  • Dùng thiết bị AC cho mạch DC hoặc thiết bị thiếu điện áp.

Biện pháp phòng

  • Dùng thiết bị có điện áp DC định mức và tiêu chuẩn phù hợp (IEC 60947-3 cho cầu dao, IEC 60269-6 cho cầu chì).
  • Siết đúng mô men, kiểm tra định kỳ.
  • Dùng đầu nối đồng bộ cùng nhà sản xuất.
  • Kiểm tra nhiệt hồng ngoại để phát hiện điểm nóng.
  • Có cách ly DC để cắt khi phát hiện bất thường.

Dấu hiệu nhận biết nguy cơ hồ quang

  • Mùi khét, nhựa đổi màu hoặc chảy gần đầu nối, cầu chì, đế.
  • Điểm nóng bất thường khi quét nhiệt hồng ngoại.
  • Điện áp hoặc dòng chuỗi dao động bất thường, biến tần báo lỗi cách điện hoặc lỗi hồ quang.
  • Vết đen, cháy xém bên trong hộp gom.

Quy trình xử lý khi nghi ngờ

  • Không tự mở hộp khi hệ đang có điện và nghi có hồ quang; tắt biến tần, ngắt cầu dao DC nếu an toàn.
  • Chờ nguội, cô lập, đo không còn điện, che tấm pin.
  • Tìm điểm nối bị hỏng, thay thế đầu nối hoặc thiết bị đúng loại.
  • Ghi nhận ảnh, vị trí, nguyên nhân dự đoán vào biên bản.

Chọn thiết bị để giảm nguy cơ

Ưu tiên thiết bị có tiêu chuẩn và điện áp DC rõ ràng: cầu dao IEC/EN 60947-3 (WDS7, WD16), cầu chì IEC 60269-6 (gPV), aptomat IEC/EN 60947-2 (WM1-63DC). Dùng đầu nối đồng bộ, dụng cụ ép đúng chủng loại và siết đúng mô men. Quy trình kiểm tra định kỳ bằng camera nhiệt giúp phát hiện sớm.

Tóm tắt nhanh về hồ quang một chiều điện mặt trời

  • Dòng DC không có điểm không nên hồ quang khó tắt.
  • Đầu nối lỏng là nguyên nhân phổ biến.
  • Phòng bằng thiết bị đúng loại, siết đúng mô men và kiểm tra nhiệt.

Câu hỏi thường gặp

Phát hiện hồ quang bằng cách nào?

Một số biến tần có chức năng phát hiện hồ quang; ngoài ra kiểm tra nhiệt hồng ngoại và quan sát dấu cháy.

Ngắt cầu dao DC khi có hồ quang có an toàn không?

Không chắc: cần thiết bị đúng loại và phải theo quy trình an toàn; ưu tiên tắt biến tần và phòng ngừa từ trước.

Bài viết liên quan

Lưu ý an toàn

  • Dàn pin vẫn phát điện một chiều khi có ánh sáng, kể cả khi đã ngắt biến tần: che tấm pin hoặc cô lập chuỗi, đo kiểm tra không còn điện trước khi chạm vào.
  • Dùng thiết bị có điện áp DC định mức rõ ràng, đúng cực tính và theo sơ đồ đấu dây của hãng.
  • Chỉ thợ điện được đào tạo mới lắp đặt, đấu nối và bảo trì; khóa và treo biển cảnh báo khi làm việc.

Cần tư vấn thiết bị điện mặt trời?

Công ty Tiến Phát cung cấp thiết bị điện mặt trời hãng Chanan và Westlec (ETEK). Xem danh mục thiết bị điện mặt trời. Gửi cho chúng tôi điện áp hở mạch lớn nhất của chuỗi, dòng ngắn mạch, số chuỗi và nơi lắp để chọn đúng mã. Thông số trong bài là số liệu hãng công bố trong catalogue, chưa kiểm chứng tại hiện trường; thiết kế cụ thể do kỹ sư điện mặt trời quyết định.