Nước trong khí nén gây thiệt hại gì cho nhà máy?

Nhiều nhà máy chỉ nhận ra vấn đề khi thiết bị đã hỏng. Nhưng nước trong khí nén thường gây thiệt hại âm thầm, tích lũy từng tháng, từng năm, rồi mới lộ ra thành những sự cố khó truy nguyên. Bài viết phân tích 5 thiệt hại hay bị bỏ qua, kèm những gì chúng tôi tận mắt thấy khi tháo thiết bị.

Nước từ đâu ra?

Không khí xung quanh luôn chứa hơi nước. Khi máy nén ép không khí lại, hơi nước bị dồn vào thể tích nhỏ hơn. Khí vừa ra khỏi máy nén còn nóng nên hơi nước chưa ngưng; nhưng khi đi theo đường ống và nguội dần, nó ngưng thành giọt. Ở nơi nóng ẩm như miền Trung và miền Nam, lượng nước này đáng kể. Theo bảng tham chiếu của hãng, 1 m³ khí ở điểm sương +3 °C vẫn còn khoảng 5,95 g nước; lượng này rất nhỏ trên mỗi m³ nhưng nhân với lưu lượng chạy cả ngày thì thành một thể tích đáng kể trong hệ thống.

1. Đường ống và bình chứa bị gỉ từ bên trong

Nước đọng lâu làm kim loại gỉ. Gỉ bong ra theo khí, làm bẩn lọc, van và dụng cụ phía sau, đồng thời làm hệ thống đường ống mỏng dần. Điều khó chịu là gỉ xảy ra ở bên trong nên khó thấy bằng mắt thường.

Mặt bích và đoạn ống có gioăng: bên trong đường ống khí nén là nơi gỉ và cặn tích tụ mà không thấy từ bên ngoài
Mặt bích và đoạn ống có gioăng: bên trong đường ống khí nén là nơi gỉ và cặn tích tụ mà không thấy từ bên ngoài. (Ảnh hiện trường của Tiến Phát)

2. Van và bộ chấp hành khí nén mòn, kẹt

Đây là hậu quả chúng tôi gặp nhiều nhất. Khi khí cấp cho bộ chấp hành (xi-lanh khí của van) có nước, nước làm gỉ trục và thân van, hỏng mặt kín và gioăng, làm bộ chấp hành rò. Van đóng mở không trơn, không về đúng vị trí. Ở một máy sấy chạy khoảng 10 năm mà chúng tôi đại tu, toàn bộ nhóm van điều khiển bị hỏng theo kiểu này, không thể sửa lại mà phải thay.

Van bướm điều khiển tháo ra sau nhiều năm vận hành: thân và lớp lót bị gỉ, xuống cấp
Van bướm điều khiển tháo ra sau nhiều năm vận hành: thân và lớp lót bị gỉ, xuống cấp. (Ảnh hiện trường của Tiến Phát)

Bài học kỹ thuật: chất lượng khí điều khiển quyết định tuổi thọ van. Thay van mới mà không xử lý nguồn khí điều khiển thì van mới cũng sẽ hỏng sớm.

3. Thiết bị đo, cảm biến sai số

Nước vào cảm biến, đồng hồ hoặc bộ chấp hành làm số đo sai và tín hiệu không ổn định. Điều này khiến việc điều khiển quá trình kém chính xác, mà người vận hành khó tìm ra nguyên nhân vì nó nằm ở chất lượng khí chứ không phải ở thiết bị điều khiển.

4. Chất lượng sản phẩm bị ảnh hưởng

Ở những công đoạn dùng khí trực tiếp như phun sơn, đóng gói, thực phẩm, điện tử, giọt nước hoặc hơi ẩm có thể gây lỗi bề mặt, loang màu, đọng ẩm trong bao bì. Chi phí của một lô hàng lỗi thường lớn hơn nhiều so với chi phí xử lý khí khô.

5. Dừng máy ngoài ý muốn

Khi nhiều chi tiết cùng xuống cấp vì nước, nhà máy phải dừng sửa nhiều lần, mỗi lần một chi tiết. Kinh nghiệm của chúng tôi là gom các hạng mục theo danh mục và xử lý một lần, kèm số đo trước – sau, thường hợp lý hơn nhiều so với sửa vụn vặt.

Lớp lót cao su của van chuyển sang cứng và nứt, làm van không còn đóng kín
Lớp lót cao su của van chuyển sang cứng và nứt, làm van không còn đóng kín. (Ảnh hiện trường của Tiến Phát)

Phòng ngừa: 5 việc nên làm

  1. Dùng máy sấy khí phù hợp với độ khô cần đạt (xem bài về điểm sương −40 °C).
  2. Kiểm tra bộ xả nước ngưng và lõi lọc theo định kỳ.
  3. Theo dõi điểm sương và chênh áp, đối chiếu với thiết bị đo chuẩn.
  4. Đảm bảo khí điều khiển cho van và thiết bị đo đủ khô.
  5. Ghi chép nhật ký sự cố để tìm quy luật.

Cần xem xét hệ thống khí nén?

Nếu nhà máy anh/chị đang gặp những dấu hiệu trên, hãy liên hệ để chúng tôi tìm hiểu tình trạng và đề xuất hướng xử lý, kèm số đo cụ thể. Xem thêm tác hại của khí nén không qua máy sấy.

Số liệu theo tài liệu tham chiếu của hãng, chỉ mang tính minh họa.