Bộ chuyển nguồn tự động (ATS — Automatic Transfer Switch) là thiết bị tự động chuyển tải từ nguồn điện chính sang nguồn dự phòng khi nguồn chính mất hoặc sai điện áp, rồi trả về nguồn chính khi điện phục hồi. Nguồn dự phòng thường là máy phát điện hoặc một đường lưới thứ hai.

ATS làm việc như thế nào?
Một bộ ATS gồm phần đóng cắt (công tắc tải hai vị trí) và phần điều khiển. Quy trình cơ bản:
- Điều khiển liên tục theo dõi điện áp nguồn chính (nguồn A).
- Khi nguồn A mất hoặc ra ngoài ngưỡng cho phép, ATS chuyển tải sang nguồn B.
- Khi nguồn A trở lại ổn định, ATS chuyển về A (tự trở lại).
- Khóa liên động cơ khí và điện bảo đảm hai nguồn không bao giờ nối chung vào tải cùng lúc.
Vì sao cần ATS?
Nơi không được phép mất điện như bệnh viện, ngân hàng, tòa nhà cao tầng, trạm viễn thông cần nguồn dự phòng tự vào. Hãng Chanan nêu dòng CAATS1 dùng cho các nơi này. Nếu chuyển bằng tay, tải mất điện cho đến khi có người đến thao tác, và dễ sai thứ tự.
Hai dòng ATS Chanan
- CAATS1: dòng 20 đến 1600 A, 3 cực hoặc 4 cực, điều khiển tích hợp, điện áp làm việc AC 400 V.
- CA2R: nhỏ gọn, gắn thanh DIN, dòng 16 đến 125 A, 2 đến 4 cực.

Các thành phần chính của một bộ ATS
- Phần đóng cắt: hai bộ tiếp điểm, mỗi bộ ứng với một nguồn, chỉ một bộ đóng tại một thời điểm.
- Phần truyền động: động cơ nhỏ hoặc cơ cấu lò xo chuyển tiếp điểm. Hãng Chanan mô tả CAATS1 dùng cơ cấu truyền động một động cơ, chuyển nguồn êm, ít va đập.
- Phần điều khiển: đo điện áp hai nguồn, ra lệnh chuyển và trở lại.
- Cơ cấu thao tác tay: để chuyển khẩn cấp khi điều khiển điện hỏng hoặc khi bảo trì.
ATS khác gì cầu dao đảo chiều bằng tay?
Cầu dao đảo chiều cũng có hai vị trí nhưng phải có người đứng tại tủ để gạt. Với ATS, việc phát hiện mất điện, chuyển nguồn và trở lại đều tự động, thời gian chuyển tính bằng phần mười giây hoặc ngắn hơn. Hãng nêu thời gian chuyển của CA2R dưới 50 ms; với CAATS1 thời gian chuyển trong bảng hãng nằm trong khoảng 0,45 đến 1,2 giây tùy cấp dòng.
Câu hỏi thường gặp
ATS có thay thế được UPS không?
Không. ATS chỉ chuyển tải giữa hai nguồn, trong thời gian chuyển tải vẫn mất điện ngắn. Thiết bị cần không mất điện dù chỉ một chu kỳ (máy chủ, thiết bị y tế) vẫn cần UPS ở phía sau.
Cần ATS dòng bao nhiêu?
Chọn theo dòng tải lớn nhất, có tính dòng khởi động. Xem bài hướng dẫn chọn ATS theo dòng tải trong mục Tin tức.
Dùng ATS cho hệ điện mặt trời được không?
Hãng Chanan có bản CA2R dành cho hệ năng lượng mặt trời, trong đó nguồn A là dàn pin qua biến tần và nguồn B bắt buộc nối lưới điện. Cần theo thiết kế của kỹ sư.
Tóm tắt nhanh
- ATS tự chuyển tải giữa hai nguồn khi nguồn chính mất hoặc sai điện áp.
- Có khóa liên động để hai nguồn không đóng cùng lúc.
- Chọn theo dòng tải, số cực, điện áp và nhóm sử dụng.
Thuật ngữ cần nhớ
- Nguồn A: nguồn ưu tiên, thường là lưới điện
- Nguồn B: nguồn dự phòng như máy phát
- Liên động: cơ cấu cơ hoặc điện ngăn hai nguồn nối chung
Lưu ý an toàn
- Việc lắp đặt, đấu nối và bảo trì tủ điện chỉ do thợ điện được đào tạo thực hiện.
- Cắt toàn bộ nguồn (lưới, máy phát, dàn pin), khóa và treo biển cảnh báo; đo kiểm tra không còn điện trước khi chạm vào.
- Dàn pin mặt trời vẫn phát điện một chiều khi có ánh sáng, kể cả khi đã ngắt biến tần.
Cần tư vấn chọn thiết bị?
Công ty Tiến Phát cung cấp thiết bị điện mặt trời hãng Chanan (chống sét ETEK). Xem danh mục tại Thiết bị điện mặt trời và gửi cho chúng tôi thông số hệ thống để được tư vấn mã phù hợp. Thông số trong bài là số liệu hãng công bố trong catalogue, chưa kiểm chứng tại hiện trường.
